Opis stanowiska pracy/ procesu

   Narażenie zawodowe na substancje chemiczne i cząstki stałe wchodzące w skład spalin emitowanych przez silniki wysokoprężne Diesla występuje wśród osób obsługujących lub konserwujących sprzęt wyposażony w tego typu silniki. Są to przede wszystkim kierowcy samochodów, pracownicy zajezdni autobusowych, pracownicy kolei, operatorzy dźwigów, wózków widłowych i podnośników, górnicy oraz strażacy.



Lista substancji i preparatów stosowanych

   Olej napędowy, olej silnikowy

Wyniki badań identyfikacyjnych substancji chemicznych w powietrzu na stanowiskach obsługi urządzeń z silnikami Diesla

    Spaliny silnika Diesla są to mieszaniny kilkuset związków chemicznych powstających w wyniku niedoskonałego spalania oleju napędowego i silnikowego, a także zawartych w nich dodatków i zanieczyszczeń. Te niepożądane produkty wydzielają się do atmosfery w postaci gazów oraz w postaci cząstek stałych. W skład fazy gazowej wchodzą węglowodory alifatyczne i ich nitrowe pochodne, węglowodory aromatyczne, a także tlenki azotu, siarki oraz węgla. Węgiel elementarny (pierwiastkowy) jest głównym składnikiem cząstek stałych, na których powierzchni są zaadsorbowane związki organiczne i nieorganiczne, głównie siarczany. Emisja cząstek stałych o różnych wymiarach i różnym kształcie jest zjawiskiem charakterystycznym dla silników Diesla.

    Węglowodory parafinowe, węglowodory aromatyczne, w tym wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) i ich nitrowe pochodne, aldehydy, pochodne fenolu, aminy aromatyczne, estry i alkohole wchodzą w skład organicznej frakcji rozpuszczalnej cząstek stałych. Związki te stanowią około 15–45% ich masy. Natomiast frakcja nierozpuszczalna zawiera sadzę oraz związki siarki i metale pochodzące głównie z produktów ścierania elementów silników.

    Proporcje pomiędzy węglem pochodzenia organicznego i nieorganicznego w spalinach zależą od bardzo wielu czynników, a przede wszystkim od rodzaju oleju napędowego, typu silnika, czasu trwania cyklu spalania, stanu technicznego silnika, sposobu pracy operatora/kierowcy oraz zastosowanych urządzeń ograniczających emisję. Z reguły węgiel elementarny stanowi większą część masy cząstek stałych w spalinach silników Diesla (DCS) niż rozpuszczalna frakcja organiczna.

    Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne stanowią jeden ze składników aerozolu spalin Diesla. Różnice mas cząsteczkowych WWA oraz podstawowych właściwości związków tej grupy są znaczne. Dlatego WWA pochodzące ze spalin silnika Diesla mogą występować w powietrzu środowiska pracy zarówno w fazie gazowej jak i w postaci cząstek stałych.

Rys. Chromatogram spalin emitowanych z silnika Diesla